A participação de L. S. Vigotski no debate sobre a questão nacional belarussa: entre arte, língua e política
Palavras-chave:
Literatura belarussa, Teatro belarusso, Língua belarussa, Política de belarussização, VigotskiResumo
O artigo apresenta três textos de Vigotski, inéditos em português e inglês, sobre a questão do teatro e da literatura belarussa. Publicado em 1923, esse material é praticamente desconhecido e revela a participação deste renomado autor do campo da psicologia nos debates culturais e nacionais de Belarus. Para melhor compreensão das questões levantadas nesse corpus, apresentamos um breve histórico sobre a constituição de um Estado Belarusso bem como sobre a política soviética de belarussização conduzida ao longo da década de 1920. Em seguida, é apresentada uma leitura atenta dos textos de Vigotski, com o objetivo de identificar e analisar os pontos de vista apresentados, e explicitar referências que podem ser pouco conhecidas do leitor estrangeiro, em particular sobre a literatura belarussa. O conjunto apresentado mostra Vigotski como crítico literário e teatral e, sobretudo, um ativista da cultura, facetas que antecedem e pressupõem o grande psicólogo que ele viria a se tornar.
Referências
BAHUŠEVIČ, Francišak. Tvory. Minsk: Mastackaja litaratura, 1991.
BAZAN, Lubov. A History of Belarus. Londres: Glagoslav Publications, 2014.
BEKUS, Nelly. Struggle over Identity. The Official and the Alternative “Belarusianness”. Budapeste: Central European University Press, 2010.
BRATACHKIN, Aliaksei. Public History, Popular Culture, and the Belarusian Experience in a Comparative Perspective. In: SCHWARTZ, Matthias; WELLER, Nina (Eds.). Appropriating History. The Soviet Past in Belarusian, Russian, and Ukrainian Popular Culture, Transcript Publishing, 2024.
BUKHARIN, Nikolai. A arte como produto da vida social. In: PLEKHANOV, G. et al. Sociologia da arte. Tradução de Edmundo Rossi. São Paulo: Edições Cultura, 1945. pp. 105–131.
CHURSIK, Viktar. Biełaruskija piesni i himny. Minsk, 2012.
CIOTKA (Aloiza z Paškiewičou Kiejrysowaja). Skrypka Biełaruskaja. Wilnia: Wydawiectwo W. Łastoŭskaho, 1918.
FEIGENBERG, Iósif Moiseiévitch. Ot Gomelia do Moskvy: natchalo tvorchestvo puti Lva Vygotskogo iz vospominanii S. F. Dobkina. New York: The Edwin Mellen Press, 2000.
FRANCO, Volha Yermalayeva, MARQUES, Priscila Nascimento. Biełaruski teatar, litaratura j mova ŭ recenzijach Lva Vyhockaha = Belarusian Theater, Literature, and Language in the Reviews of Leŭ Vyhocki (Lev Vygotsky). Kultura. Natsyja = Culture. Nation, issue 34, November 2024, pp. 167–183.
HÖPPNER, Stephanie. Entenda os protestos em Belarus. DW. 20.08.2020. Disponível em: https://www.dw.com/pt-br/entenda-os-protestos-em-belarus/a-54636597. Acesso em 26 out. 2024.
KOŁAS, Jakub. Zbor tvoraŭ: u 20 t. T. 1. Minsk, 1952.
KUPAŁA, Janka. Poŭny zbor tvoraŭ. U 9 t. — T. 1. Vieršy, pierakłady 1904–1907. Mn., Mast. lit., 1995.
LENIN, Vladimir. “Para a questão das nacionalidades ou da ‘autonomização’”. Tradução de Erick Fishuk. Ponto e vírgula, São Paulo, n. 21, 2017, pp. 96–105.
MALTSEV, V. Teatr 1920-kh godov v otsenke L. S. Vigotskogo, Dubna Psychological Journal, n. 1, 2012, pp. 145–153.
MARKOVÁ, Alena. The Path to a Soviet Nation. The Policy of Belarusization. Paderborn Brill Schöningh, 2022.
MARQUES, Priscila Nascimento. L.S. Vygotsky’s Critique: Between Aesthetics, Publitsistika and Psychology. Кul'turno-istoricheskaya psikhologiya = Cultural-historical psychology, 2019. Vol. 15, no. 4, pp. 25–34. DOI: http://dx.doi.org/10.17759/chp.2019150403.
MURZIONAK, Piotra P. Belarus: Prospects of a Middle Power. Lanham: Lexington Books, 2022.
NIEVIADOMSKAJA, Tacciana. Što z Kupałaŭskim teatram i aktorami, jakija z jaho syšli? DW. 20.08.2021. Disponível em: https://www.dw.com/ru/teatr-u-avanhardzie-pratestaŭ-što-z-kupalaŭskim-i-bylymi-kupalaŭcami/a-58931701. Acesso 26 out. 2024.
PLEKHANOV, George. A arte e a vida social e Cartas sem endereço. Tradução Eduardo Sucupira Filho. São Paulo: Brasiliense, 1969.
RUSEISHVILI, Svetlana. Em defesa (crítica) do direito da Ucrânia à autodeterminação: entre a Cila da agressão imperialista russa e a Caríbdis da marginalização na Europa. In: GOMIDE, Bruno; JALLAGEAS, Neide (Orgs.). Ensaios sobre a guerra Rússia Ucrânia 2022. São Paulo: Kinoruss, 2022, pp. 32-48.
SAŬKO, M. P. Terytoryja jak faktar farmiravańnia nacyjanalnaj samaśviadomaści. In NIKISHOVA, A.V. et al (Org.) Sokhranieniie natsionalnoi identitchnosti bielorusskogo obchtchestva: prochloie, nastoiachtcheie, pierspiektivy: matierialy Riespublikanskoi nautchnoi konfierientsii. Baranovitchi, 2016, pp. 111-114.
SAVICKAJA, Maryna. Kupałaŭcy: nielha spyniacca. Art-kantekst. [s.d.]. Disponível em: https://art-context.com/teatr/kupalauczyi-nelga-spyinyaczcza/ . Acesso em 27 out. 2024.
SILITSKI, Vitali; Zaprudnik, Jan. The A to Z of Belarus. Lanham, Toronto, Plymouth: The Scarecrow Press, 2010.
VIAČORKA, Vincuk. I kirylica, i łacinka nam nie čužyja. Radyjo Svaboda. 27 out 2017. Disponível em: https://www.svaboda.org/a/bielaruskaja-lacinka/28819537.html. Acesso em 10 mar. 2025.
VIGODSKAIA, Guita. “Kommentarii k ‘O bielorusskoi literature’ Vigotskogo” = “Comentários a ‘Sobre o teatro belarusso’, de Vigotski”, Literaturnoe obozriénie, n. 7/8, 1994, pp. 11-13.
VIGODSKAIA, Guita; LIFANOVA, Tamara. Lev Semenovich Vygotsky. Journal of Russian and East European Psychology, v. 37, n. 2-3, 1999.
VIGOTSKI, Liev Semiónovitch. “O bielorusskoi literature”, Literaturnoe obozriénie, n. 7/8, 1994, pp. 10-11.
VIGOTSKI, Liev Semiónovitch. Psicologia da arte. Tradução Paulo Bezerra. São Paulo: Martins Fontes, 2001.
VIGOTSKI, Liev Semiónovitch. “Educação estética”. In: Psicologia pedagógica. Tradução Paulo Bezerra. São Paulo: Martins Fontes, 2004.
VIGOTSKI, Liev Semiónovitch. Polnoe sobranie sotchiniénii, v. 1. Moscou: Lev, 2015.
VIGOTSKI, Liev Semiónovitch. Escritos sobre arte. Bauru: Mireveja, 2022.
Downloads
Publicado
Como Citar
Edição
Seção
Licença
Copyright (c) 2025 Bakhtiniana. Revista de Estudos do Discurso

Este trabalho está licenciado sob uma licença Creative Commons Attribution 4.0 International License. Os autores concedem à revista todos os direitos autorais referentes aos trabalhos publicados. Os conceitos emitidos em artigos assinados são de absoluta e exclusiva responsabilidade de seus autores.





