Adaptação linguística e psicológica no Brasil dos cientistas Ucranianos apoiados pela Fundação Araucária
DOI:
https://doi.org/10.23925/2237-759X2024V56e78596Palavras-chave:
Guerra na Ucrânia, ressocialização de migrantes, adaptação linguística, adaptação psicológica, educação interculturalResumo
Neste trabalho, analisamos a adaptação linguística e psicológica no Brasil de cientistas ucranianos que chegaram ao país após o início da invasão russa em larga escala e que foram apoiados pela Fundação Araucária. Para isso, adotamos uma abordagem interdisciplinar que engloba psicologia, sociologia, linguística e pedagogia. Analisamos as principais dificuldades de ressocialização desses migrantes, verificamos indicadores de traumas psicológicos, sistematizamos as experiências de adaptação psicológica no novo país de acolhimento, mapeamos as maiores dificuldades na aprendizagem da língua portuguesa e avaliamos o impacto da educação intercultural.
Downloads
Referências
ALLPORT, G. W. Pattern and growth in personality. New York: Holt, Reinhart & Winston, 1961.
BERRY, J.W. Human ecology and cognitive style: Comparative studies in cultural and psychological adaptation. London: Sage, 1976.
CEDOS ANALYTICAL CENTRE, Info Sapiens, UNFPA, United Nations Population Fund, UNDP, Ministry of Youth and Sports of Ukraine, and Danish Ministry of Foreign Affairs. Impact of War on Youth in Ukraine. UNDP Ukraine, Kyiv, 27 abr. 2023. Disponível em: https://www.undp.org/ukraine/publications/impact-war-youth-ukraine. Acesso em: 10 jul. 2024.
DIAMOND, G.; LIPSITZ, J.; FAJERMAN, Z.; ROZENBLAT, O. Ongoing Traumatic Stress Response (OTSR) in Sderot, Israel. Professional Psychology: Research and Practice, v. 41, n. 1, p. 19–25, 2010. http://dx.doi.org/10.1037/a0017098.
DÍAZ, E. S. Conflicto armado y sus implicaciones en la salud mental infantil. Contextos, v. 21, n. 2, p. 1-10, 2020. Disponível em: http://repository.unipiloto.edu.co/handle/20.500.12277/8891. Acesso em: 14 jul. 2024.
DZHEZHELII, YU. Iak ukraintsiam adaptuvatys’ do zhyttia za kordonom? Porady ekspertky [Como ucranianos podem se adaptar à vida no exterior? Dicas da especialista]. Ukrainska pravda, 7 set. 2022. Disponível em: https://life.pravda.com.ua/health/2022/09/17/250483/. Acesso em: 2 jul. 2024.
EFIMOVA, А. G. Doslіdzhennia tchinnikіv sotsіal'no‐psihologіtchnoї adaptatsії ukraїntsіv do umov vimushenoї mіgratsії u SshA [Estudo dos fatores de adaptação sócio-psicológica dos ucranianos às condições de migração forçada para os EUA]. Bulletin of postgraduate education, n. 24(53), p. 10‐26, 2023. https://doi.org/10.58442/2522‐9931‐2023‐24(53)‐10‐26.
EPARQUIA ORTODOXA UCRANIANA DA AMÉRICA DO SUL. Curitiba, PR: Catedral Ortodoxa Ucraniana São Demétrio. Disponível em: https://eparquia.wordpress.com/diretorio/curitiba-pr-catedral-ortodoxa-ucraniana-sao-demetrio/. Acesso em: 4 jun. 2024.
FERREIRA, A.V.S.; BORGES, L.M. Metamorfoses interculturais: o impacto da imigração na saúde mental de imigrantes universitários latino-americanos. Educação em Revista, v. 38, e25665, 2022. https://doi.org/10.1590/0102-469825665.
FOLCLORE UCRANIANO BARVINOK. Disponível em: https://www.facebook.com/barvinokoficial/?locale=pt_BR, http://www.youtube.com/@folcloreucranianobarvinok9380. Acesso em: 4 jun. 2024.
FUNDAÇÃO ARAUCÁRIA. Cientistas da Ucrânia. Curitiba, 2024. Disponível em: https://www.fappr.pr.gov.br/Pagina/Cientistas-da-Ucrania. Acesso em: 4 jun. 2024.
GALEA, S.; RESNICK, H.; AHERN, J. et al. Posttraumatic stress disorder in Manhattan, New York City, after the September 11th terrorist attacks. Journal of urban health: bulletin of the New York Academy of Medicine, v. 79, n. 3, p. 340–353, 2002. https://doi.org/10.1093/jurban/79.3.340.
GRUPO FOLCLÓRICO UCRANIANO POLTAVA. Disponível em: https://www.instagram.com/grupopoltava/, youtube.com/@grupopoltava. Acesso em: 4 jun. 2024.
ISHCHENKO, O. S. Holosni zvuky ukrainskoi movy zalezhno vid tempu movlennia [As vogais da língua ucraniana na dependência da velocidade da fala]. Kyiv: In-t ukrainskoi movy NAN Ukrainy, 2012.
LOBACHUK, I. M. Teoretyko-metodychni aspekty vykladannia druhoi inozemnoi movy [Aspectos teóricos e metodológicos do ensino de segunda língua estrangeira. Naukovi zapysky Vinnytskoho derzhavnoho pedahohitchnoho universytetu imeni Mykhaila Kotsiubynskoho. Seriia : Pedahohika i psykholohiia, v. 40, p. 56-60, 2013. Disponível em: http://nbuv.gov.ua/UJRN/Nzvdpu_pp_2013_40_15. Acesso em: 14 jul. 2024.
MATEUS, M. H. M. Diversidade Linguística na Escola Portuguesa. Revista Lusófona de Educação, n. 18, p. 13-24, 2011. Disponível em: http://scielo.pt/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1645-72502011000200002&lng=pt&nrm=iso. Acesso em: 14 jul. 2024.
NIZKODUBOV, G. A. Sotsialno-psikhologitcheskie i iazykovye trudnosti v izutchenii angliiskogo iazyka v kontekste nepreryvnogo obrazovaniia [Dificuldades sociopsicológicas e linguísticas na aprendizagem de inglês no contexto da educação continuada]. TSPU Bulletin, n. 8 (149), p. 62-65, 2014. Disponível em: https://cyberleninka.ru/article/n/sotsialno-psihologicheskie-i-yazykovye-trudnosti-pri-izuchenii-angliyskogo-yazyka-v-kontekste-nepreryvnogo-obrazovaniya. Acesso em: 14 jul. 2024.
ORBAN-LEMBRYK, L.; PODHURETSKI, YU. Psykholohichni zasady spilkuvannia: monohrafiia [Princípios psicológicos de comunicação: monografia]. Ivano-Frankivsk: Nova Zoria, 2008.
OVCHARENKO, O. YU. Psykholohiia stresu ta stresovykh rozladiv [Psicologia do estresse e transtornos de estresse]. Kyiv: Universytet “Ukraina”, 2023. https://doi.org/10.36994/978-966-388-665-7-2023-266.
RUPP, I. Como a maior comunidade ucraniana no Brasil reage à crise. Nexo, 24 fev. 2022. Disponível em: https://www.nexojornal.com.br/expresso/2022/02/24/como-a-maior-comunidade-ucraniana-no-brasil-reage-a-crise. Acesso em: 5 jun. 2025.
SEFANE, A.; LOSADA, A. V. Efectos y consecuencias psicológicas de la guerra en Mozambique. Revista de Investigación del Departamento de Humanidades y Ciencias Sociales, v. 18, p. 69-81, 2020. Disponível em: https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=581964790004. Acesso em: 26 Jun 2024.
SELYE, H. Stress and disease. The laryngoscope, v. 65, n. 7, p. 500–514, 1955. https://doi.org/10.1288/00005537-195507000-00002.
SÍNODO DOS BISPOS DA IGREJA GRECO-CATÓLICA UCRANIANA. Kuritibs'ka arhiєparhіia sviatogo Іvana Hrestitelia [Eparquia de São João Batista em Curitiba]. Disponível em: https://synod.ugcc.ua/church-structure/kurytybska-arhyeparhiya-svyatogo-ivana-hrestytelya-36/. Acesso em: 4 jun. 2024.
SMIRNOVA HENRIQUES, A.; TESKO, V. Ucranianos em fuga da guerra: adaptação no Brasil e aquisição de português. Em: JALLAGEAS, Neide; GOMIDE, Bruno (Orgs.). Ensaios sobre a Guerra Rússia/Ucrânia. São Paulo: Kinoruss, 2022. P. 225-251.
SMIRNOVA HENRIQUES, A.; YERMALAYEVA FRANCO, V.; LOPES VILLAÇA, V.; MARTINS, R. A organização do curso de português para os deslocados forçados da Ucrânia: temas, abordagens, desafios. Intercâmbio, v. 56, e78595, 2024.
STAROVOIT, T.; HRYHORENKO, T. Psykholohitchni chynnyky, yaki pereshkodzhaiut dosiahnenniu uspishnosti u vyvtchenni anhliiskoi movy studentamy nelinhvistytchnykh spetsialnostei [Fatores psicológicos que dificultam o sucesso na aprendizagem do inglês por alunos de cursos não especializados em linguística]. Molodyi vchenyi, n.6 (58), p. 311-317, 2018. Disponível em: https://molodyivchenyi.ua/index.php/journal/article/view/4391. Acesso em: 14 jul. 2024.
THE ECONOMIST. Ukraine Is on the Edge of Nervous Breakdown. The Economist, 6 ago. 2022. Disponível em: https://www.economist.com/europe/2022/08/06/ukraine-is-on-the-edge-of-nervous-breakdown. Acesso em: 14 jul. 2024.
UENP, COORDENADORIA DE RELAÇÕES INTERNACIONAIS. Paraná Fala Idiomas lança edital de seleção para atuação no Projeto “Português como Língua Adicional", em apoio à vinda de cientistas ucranianas. Jacarezinho, 2022. Disponível em: https://cri.uenp.edu.br/index.php/pfi-noticias/item/220-o-parana-fala-idiomas-lanca-edital-de-selecao-para-atuacao-no-projeto-portugues-como-lingua-adicional-em-apoio-a-vinda-de-cientistas-ucranianas. Acesso em: 4 jun. 2024.
UNATED NATIONS IN UKRAINE, 2024. Organіzacіia Ob'ednanih Nacіi v Ukraїnі [Nações Unidas na Ucrânia]. Disponível em: https://ukraine.un.org/uk/about/about-the-un. Acesso em: 14 jul. 2024.
VERKOSHANSKI, J.U. La adaptacion a largo plazo. Stadium, v. 153, p. 3-10, 1992.
VYSOTSKA, O. Psykholohichni bariery pid tchas vyvtchennia inozemnykh mov: peredumovy formuvannia ta orhanizatsiia podolannia [Barreiras psicológicas na aprendizagem de línguas estrangeiras: condições da formação e organização da superação]. Inozemna filolohiia, v. 128, p. 285–291, 2015. Disponível em: http://nbuv.gov.ua/UJRN/infil_2015_128_40. Acesso em: 2 de julho de 2024.
WORLD HEALTH ORGANIZATION (WHO). Scaling-up Mental Health and Psychosocial Services in War-Affected Regions: Best Practices from Ukraine. Disponível em: https://www.who.int/news-room/feature-stories/detail/scaling-up-mental-health-and-psychosocial-services-inwar-affected-regions--best-practices-from-ukraine. Acesso em: 14 jul. 2024.
Downloads
Publicado
Como Citar
Edição
Seção
Licença
Copyright (c) 2024 Svitlana Lysenko, Zhanna Virna

Este trabalho está licenciado sob uma licença Creative Commons Attribution 4.0 International License.



