A participação de L. S. Vigotski no debate sobre a questão nacional belarussa: entre arte, língua e política
Mots-clés :
Literatura belarussa, Teatro belarusso, Língua belarussa, Política de belarussização, VigotskiRésumé
O artigo apresenta três textos de Vigotski, inéditos em português e inglês, sobre a questão do teatro e da literatura belarussa. Publicado em 1923, esse material é praticamente desconhecido e revela a participação deste renomado autor do campo da psicologia nos debates culturais e nacionais de Belarus. Para melhor compreensão das questões levantadas nesse corpus, apresentamos um breve histórico sobre a constituição de um Estado Belarusso bem como sobre a política soviética de belarussização conduzida ao longo da década de 1920. Em seguida, é apresentada uma leitura atenta dos textos de Vigotski, com o objetivo de identificar e analisar os pontos de vista apresentados, e explicitar referências que podem ser pouco conhecidas do leitor estrangeiro, em particular sobre a literatura belarussa. O conjunto apresentado mostra Vigotski como crítico literário e teatral e, sobretudo, um ativista da cultura, facetas que antecedem e pressupõem o grande psicólogo que ele viria a se tornar.
Références
BAHUŠEVIČ, Francišak. Tvory. Minsk: Mastackaja litaratura, 1991.
BAZAN, Lubov. A History of Belarus. Londres: Glagoslav Publications, 2014.
BEKUS, Nelly. Struggle over Identity. The Official and the Alternative “Belarusianness”. Budapeste: Central European University Press, 2010.
BRATACHKIN, Aliaksei. Public History, Popular Culture, and the Belarusian Experience in a Comparative Perspective. In: SCHWARTZ, Matthias; WELLER, Nina (Eds.). Appropriating History. The Soviet Past in Belarusian, Russian, and Ukrainian Popular Culture, Transcript Publishing, 2024.
BUKHARIN, Nikolai. A arte como produto da vida social. In: PLEKHANOV, G. et al. Sociologia da arte. Tradução de Edmundo Rossi. São Paulo: Edições Cultura, 1945. pp. 105–131.
CHURSIK, Viktar. Biełaruskija piesni i himny. Minsk, 2012.
CIOTKA (Aloiza z Paškiewičou Kiejrysowaja). Skrypka Biełaruskaja. Wilnia: Wydawiectwo W. Łastoŭskaho, 1918.
FEIGENBERG, Iósif Moiseiévitch. Ot Gomelia do Moskvy: natchalo tvorchestvo puti Lva Vygotskogo iz vospominanii S. F. Dobkina. New York: The Edwin Mellen Press, 2000.
FRANCO, Volha Yermalayeva, MARQUES, Priscila Nascimento. Biełaruski teatar, litaratura j mova ŭ recenzijach Lva Vyhockaha = Belarusian Theater, Literature, and Language in the Reviews of Leŭ Vyhocki (Lev Vygotsky). Kultura. Natsyja = Culture. Nation, issue 34, November 2024, pp. 167–183.
HÖPPNER, Stephanie. Entenda os protestos em Belarus. DW. 20.08.2020. Disponível em: https://www.dw.com/pt-br/entenda-os-protestos-em-belarus/a-54636597. Acesso em 26 out. 2024.
KOŁAS, Jakub. Zbor tvoraŭ: u 20 t. T. 1. Minsk, 1952.
KUPAŁA, Janka. Poŭny zbor tvoraŭ. U 9 t. — T. 1. Vieršy, pierakłady 1904–1907. Mn., Mast. lit., 1995.
LENIN, Vladimir. “Para a questão das nacionalidades ou da ‘autonomização’”. Tradução de Erick Fishuk. Ponto e vírgula, São Paulo, n. 21, 2017, pp. 96–105.
MALTSEV, V. Teatr 1920-kh godov v otsenke L. S. Vigotskogo, Dubna Psychological Journal, n. 1, 2012, pp. 145–153.
MARKOVÁ, Alena. The Path to a Soviet Nation. The Policy of Belarusization. Paderborn Brill Schöningh, 2022.
MARQUES, Priscila Nascimento. L.S. Vygotsky’s Critique: Between Aesthetics, Publitsistika and Psychology. Кul'turno-istoricheskaya psikhologiya = Cultural-historical psychology, 2019. Vol. 15, no. 4, pp. 25–34. DOI: http://dx.doi.org/10.17759/chp.2019150403.
MURZIONAK, Piotra P. Belarus: Prospects of a Middle Power. Lanham: Lexington Books, 2022.
NIEVIADOMSKAJA, Tacciana. Što z Kupałaŭskim teatram i aktorami, jakija z jaho syšli? DW. 20.08.2021. Disponível em: https://www.dw.com/ru/teatr-u-avanhardzie-pratestaŭ-što-z-kupalaŭskim-i-bylymi-kupalaŭcami/a-58931701. Acesso 26 out. 2024.
PLEKHANOV, George. A arte e a vida social e Cartas sem endereço. Tradução Eduardo Sucupira Filho. São Paulo: Brasiliense, 1969.
RUSEISHVILI, Svetlana. Em defesa (crítica) do direito da Ucrânia à autodeterminação: entre a Cila da agressão imperialista russa e a Caríbdis da marginalização na Europa. In: GOMIDE, Bruno; JALLAGEAS, Neide (Orgs.). Ensaios sobre a guerra Rússia Ucrânia 2022. São Paulo: Kinoruss, 2022, pp. 32-48.
SAŬKO, M. P. Terytoryja jak faktar farmiravańnia nacyjanalnaj samaśviadomaści. In NIKISHOVA, A.V. et al (Org.) Sokhranieniie natsionalnoi identitchnosti bielorusskogo obchtchestva: prochloie, nastoiachtcheie, pierspiektivy: matierialy Riespublikanskoi nautchnoi konfierientsii. Baranovitchi, 2016, pp. 111-114.
SAVICKAJA, Maryna. Kupałaŭcy: nielha spyniacca. Art-kantekst. [s.d.]. Disponível em: https://art-context.com/teatr/kupalauczyi-nelga-spyinyaczcza/ . Acesso em 27 out. 2024.
SILITSKI, Vitali; Zaprudnik, Jan. The A to Z of Belarus. Lanham, Toronto, Plymouth: The Scarecrow Press, 2010.
VIAČORKA, Vincuk. I kirylica, i łacinka nam nie čužyja. Radyjo Svaboda. 27 out 2017. Disponível em: https://www.svaboda.org/a/bielaruskaja-lacinka/28819537.html. Acesso em 10 mar. 2025.
VIGODSKAIA, Guita. “Kommentarii k ‘O bielorusskoi literature’ Vigotskogo” = “Comentários a ‘Sobre o teatro belarusso’, de Vigotski”, Literaturnoe obozriénie, n. 7/8, 1994, pp. 11-13.
VIGODSKAIA, Guita; LIFANOVA, Tamara. Lev Semenovich Vygotsky. Journal of Russian and East European Psychology, v. 37, n. 2-3, 1999.
VIGOTSKI, Liev Semiónovitch. “O bielorusskoi literature”, Literaturnoe obozriénie, n. 7/8, 1994, pp. 10-11.
VIGOTSKI, Liev Semiónovitch. Psicologia da arte. Tradução Paulo Bezerra. São Paulo: Martins Fontes, 2001.
VIGOTSKI, Liev Semiónovitch. “Educação estética”. In: Psicologia pedagógica. Tradução Paulo Bezerra. São Paulo: Martins Fontes, 2004.
VIGOTSKI, Liev Semiónovitch. Polnoe sobranie sotchiniénii, v. 1. Moscou: Lev, 2015.
VIGOTSKI, Liev Semiónovitch. Escritos sobre arte. Bauru: Mireveja, 2022.
Téléchargements
Publié-e
Comment citer
Numéro
Rubrique
Licence
© Bakhtiniana. Revista de Estudos do Discurso 2025

Cette œuvre est sous licence Creative Commons Attribution 4.0 International.
Les auteurs concèdent à la revue tous les droits d’auteurs en ce qui concernent les travaux publiés. Les concepts émis dans les articles signés sont d’absolue et exclusive responsabilité de leurs auteurs.





